Lễ hội Đền Hùng xưa và nay

Cập nhật ngày: 18/04/2013 14:45
Hàng năm vào dịp mùng10 tháng Ba âm lịch, hàng chục vạn đồng bào từ khắp mọi miền đất nước và kiều bào ở nước ngoài lại nô nức tụ hội về Ðền Hùng thắp nén hương thơm thành kính dâng lên Tổ tiên – Các Vua Hùng có công dựng nước...

Hàng năm vào dịp mùng10 tháng Ba âm lịch, hàng chục vạn đồng bào từ khắp mọi miền đất nước và kiều bào ở nước ngoài lại nô nức tụ hội về Ðền Hùng thắp nén hương thơm thành kính dâng lên Tổ tiên – Các Vua Hùng có công dựng nước. Ngày giỗ Tổ đã trở thành thiêng liêng trong tâm linh mỗi người dân đất Việt theo đạo lý truyền thống dân tộc “Uống nước nhớ nguồn”.



Nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ). Ảnh tư liệu


Trước kia hội Ðền Hùng mở 3 ngày từ mồng 8 đến mồng 10, ngày mồng 10 là ngày hội chính và cũng là ngày giã hội. Thời Vua Lê Thánh Tông, ngày giỗ Tổ đã trở thành Ngày Quốc lễ. Ðến thời Vua Tự Ðức triều Nguyễn việc này tiếp tục duy trì, theo lễ chính hội 5 năm một lần chủ tế là quan Thượng thư Bộ lễ, thường hộ năm lẻ tuần phủ Phú Thọ làm đồng chủ trì, chủ tế. Lễ được cử hành vào sáng mồng 10, về dự có tri huyện Lâm Thao, Phù Ninh làm bồi tế và các chức dịch tổng lí các xã.

 

Hội Ðền Hùng có nhiều hoạt động văn hóa, trong đó có các hoạt động phục vụ việc lễ và những trò giải trí phục vụ người dự hội. Khi xưa trong lễ hội có diễn xướng mô phỏng lại sinh hoạt thời dựng nước của các Vua Hùng như cảnh đi săn, chạy dịch, rước hạt lúa thần, trò Trám, rước chúa Gái…

 

Không chỉ có xã Hy Cương nơi có đền Hùng làm giỗ mà nhiều xã khác ở Lâm Thao, Phù Ninh thờ Hùng Vương, vợ con tướng lĩnh Vua Hùng cũng mở hội tại làng và rước kiệu về Ðền Hùng. Có gần 40 cỗ kiệu được rước từ đình làng các xã vùng ven di tích đến chầu ở Ðền Hùng. Kiệu được xếp hàng ở chân núi để Ban tổ chức chấm giải. Kiệu nào được giải nhất lần sau được rước lên Ðền Thượng.

 

Một đám rước như vậy được các làng, xã tổ chức rất công phu gồm 3 kiệu đi liền nhau. Cỗ kiệu đầu bày hương hoa, đèn nến, trầu cau, bình nước, mâm rượu. Cỗ kiệu thứ hai rước bài vị thành hoàng có lọng vàng che. Cỗ kiệu thứ ba rước bánh chưng, bánh dày hoặc xôi, thủ lợn. Tiếng trống, tiếng chiêng trang nghiêm thôi thúc, phường bát âm hòa tấu nhịp nhàng theo điệu “Lưu thủy hành vân”, trai thanh mang đồ tế khí, nữ tú mang hương hoa, hộp trầu quạt, các bô lão và chức dịch hàng đôi trang nghiêm bước sau kiệu. Có thể nói khắp con đường vào hội rực rỡ sắc màu, rộn một không khí vừa trang nghiêm vừa huyền bí vừa náo nức lòng người.

 

Hội Ðền Hùng xưa có khá nhiều trò chơi: đu tiên, ném còn, tổ tôm điếm, múa rối, cờ tướng, cờ người, kéo lửa nấu cơm thi. Ðặc biệt là hát Xoan của các phường Xoan gốc Kim Ðức, An Thái trình diễn ở Ðền Thượng. Ngoài hát Xoan còn có hát nhà tơ của phường Do Nghĩa, Trinh nữ tham gia hát thờ. Trai gái đến hội Ðền Hùng còn hát ví giao duyên có khi cuộc hát kéo dài hết đêm. Ðu tiên trong hội là trò chơi có sức thu hút thanh niên nam nữ. Ðu tiên là hình thức đu xe làm theo hình chiếc bàn đu, mỗi bàn một cô gái xinh đẹp của xã sở tại mang y phụ lễ hội, đội mũ hoa sen. Các cô gái vừa đu vừa hát ví giao duyên với các chàng trai dự hội.

 

Trò “Tứ dân chi nghiệp” (trò Trám) của Tứ Xã, Lâm Thao thu hút rất nhiều người xem. Ðây là loại trò diễn trình nghề “tứ dân”: sĩ, nông, công, thương được thể hiện nhiều trong sinh hoạt đặc sắc của xã hội truyền thống với những trang phục, câu nói của người tham gia đóng các nhân vật gây cười, mua vui cho dân làng và cả những người dự hội. Trước cách mạng Tháng Tám năm 1945, trò diễn này mai một, đến năm 1997 trò “Tứ dân chi nghiệp” mới được khôi phục, có chỉnh lí nâng cao một số điệu múa dân gian và cách thức trình diễn đưa vào phục vụ tại lễ hội Ðền Hùng.

 

Hội Ðền Hùng còn có trò diễn dân gian của đồng bào Mường huyện Thanh Sơn, Yên Lập: Chàm Thau (đánh trống đồng), đâm đuống, biểu diễn cồng chiêng hát giang, hát ví đã đem đến lễ hội những âm thanh rộn rã, gợi nhớ hình bóng xã hội Hùng Vương thuở xưa.

Hội Ðền Hùng ngày nay ngoài các hoạt động văn hóa, diễn xướng dân gian, một số môn thể thao dân tộc… rất cần phải có các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, hoạt động thể thao hiện đại mới đáp ứng được một phần nhu cầu của đồng bào cả nước về dự hội. Từ những năm 80 và 90 của thế kỷ 20, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao hiện đại được đưa vào lễ hội như: biểu diễn văn công chuyên nghiệp, biểu diễn xiếc, ca nhạc, tạp kỹ, đốt cây bông, bắn pháo hiệu, pháo hoa, thi đấu bóng chuyền, bóng bàn, cờ tướng, cờ người, cờ quốc tế… đã làm cho lễ hội Ðền Hùng mang thêm sắc thái mới.

 

Những năm đầu thế kỷ 21 tại Lễ hội Ðền Hùng ngoài các sinh hoạt văn hóa văn nghệ, trò diễn dân gian truyền thống đặc sắc của vùng Ðất Tổ như: hát Xoan, hát Ghẹo, đánh trống đồng, đâm đuống, biểu diễn cồng chiêng, rước kiệu của các xã vùng ven di tích như: Kim Ðức, Chu Hóa, Hùng Lô, Cao Mại, Ðào Xá, Thanh Ðình, Sơn Vi, Tiên Kiên, Vân Phú còn có biểu diễn nghệ thuật của nhiều đoàn văn công Trung ương, các tỉnh thành bạn và tỉnh Phú Thọ. Ðặc biệt là liên hoan dân ca Xoan Phú Thọ và dân ca các dân tộc được tổ chức tại sân Trung tâm lễ hội Khu di tích lịch sử Ðền Hùng. Ngoài ra phải kể đến các chương trình nghệ thuật, giao lưu văn hóa các vùng miền trong cả nước của những tỉnh thành tham gia góp giỗ đã tạo thêm những mảng sắc màu cho bức tranh văn hóa dân tộc trong kỳ lễ hội.


Ảnh tư liệu


Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Ðền Hùng năm 2013 tuy là năm lẻ song lại gắn với sự kiện văn hóa đặc biệt: “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” đã được tổ chức UNESCO tôn vinh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, nên quy mô tổ chức lớn, thời gian kéo dài trong 7 ngày từ mồng 4/3 đến mồng 10/3 âm lịch.

 

Trong những ngày tổ chức Lễ hội Ðền Hùng, phần hội sẽ có nhiều hoạt động đa dạng đặc sắc bảo đảm vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm. Diễn trường hoạt động trải dài từ thành phố Việt Trì đến trung tâm lễ hội Ðền Hùng và các huyện lân cận như: Phù Ninh, Lâm Thao. Ðặc biệt năm nay lần đầu tiên các địa phương có di tích thờ cúng Hùng Vương, vợ con, tướng lĩnh Hùng Vương không chỉ ở Phú Thọ mà ở tất cả các tỉnh, thành trong cả nước đều tổ chức lễ dâng hương tưởng nhớ công ơn các Vua Hùng vào 7 giờ 00 ngày 10/3 âm lịch. Trong phần hội ngoài hoạt động rước kiệu truyền thống các xã vùng ven di tích, còn có diễn xướng dân gian các dân tộc tỉnh Phú Thọ, hội thi gói nấu bánh chưng, giã bánh dầy, triển lãm ảnh với chủ đề: “Tín ngưỡng Hùng Vương trong đời sống văn hóa cộng đồng”, nhiều hoạt động thể thao: giải bóng chuyền các đội mạnh toàn quốc tranh cúp Hùng Vương năm 2013, giải quần vợt Hữu Nghị Hùng Vương, thi bơi chải trên Sông Lô, thi đấu cờ tướng, vật dân tộc, bắn nỏ, thi bóng chuyền nam của tỉnh Phú Thọ.

 

Trần Văn Quang

thông báo quảng cáo
Cùng Viettel trải nghiệm lễ hội buôn làng “Âm vang đại ngàn” Thông báo thể lệ cuộc thi viết tuyên truyền tiết kiệm điện năm 2014 Thông báo thi tuyển phóng viên Bố cáo thành lập công ty Bảng giá tuyên truyền quảng cáo trên báo Đắk Nông Ban quản lý Dự án “Hỗ trợ chuẩn bị sẵn sàng thực hiện REDD+ ở Việt Nam” thông báo tuyển dụng Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đăk Nông thông báo mời chào hàng cạnh tranh Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đăk Nông thông báo mời chào hàng cạnh tranh Thông báo kế hoạch mời thầu Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh ưu tiên bố trí chỗ ở tại ký túc xá cho sinh viên tỉnh Đắk Nông Thông báo về việc bán đấu giá tài sản giao dịch bảo đảm Thông báo mời chào hàng cạnh tranh Thông báo mời chào hàng Thông báo về việc thi tuyển dụng công chức các cơ quan Đảng, Mặt trận và các đoàn thể cấp tỉnh, cấp huyện tỉnh Đăk Nông năm 2013 Thông báo về việc tuyển thí sinh tham gia Liên hoan tiếng hát truyền hình tỉnh Đắk Nông-giải Sao Mai năm 2013 Cần chuyển QSD đất gấp UBND XÃ NGHĨA THẮNG THÔNG BÁO Bảng giá quảng cáo năm 2013 trên Báo Đắk Nông và Đắk Nông điện tử Sở Y tế tỉnh Đắk Nông thông báo chào hàng cạnh tranh Triết lý kinh doanh của Viettel qua câu chuyện Linh dương và Sư tử THONG BAO MỜI CHÀO CẠNH TRANH UBND xã Nghĩa Thắng thông báo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Đắk Nông thông báo mời thầu Thông báo tuyển dụng Thông báo giải thể công ty THÔNG BÁO MỜI CHÀO HÀNG Thông báo mời thầu Thông báo mời chào hàng cạnh tranh Thông báo: Về việc thay đổi địa điểm trụ sở làm việc Bố cáo thành lập Văn phòng công chứng Đắk Nông Nét đẹp học bổng “Sacombank - Ươm mầm những ước mơ” Thông báo bán đấu giá cổ phần lần đầu Công ty Cổ phần Thủy điện Đắk R’tíh SMAS công cụ liên lạc giữa nhà trường và phụ huynh Thông báo: Về việc xét tuyển viên chức đợt 2 năm 2012 Tìm kiếm thông tin nhanh và chính xác nhất qua tổng đài 1068 MCA dịch vụ không thể thiếu đối với người dùng điện thoại Thông báo mời chào hàng cạnh tranh Bố cáo thành lập công ty Thông báo: Về việc thi nâng ngạch nhân viên, cán sự và tương đương lên ngạch chuyên viên và tương đương năm 2012 Quấy rối điện thoại, tin nhắn rác– đâu là giải pháp? Thông báo kết quả chào hàng cạnh tranh gói thầu: In Báo Đắk Nông năm 2012 RƠI GIẤY TỜ XE VIETTEL MIỄN PHÍ 15 NGÀY NHẬN THÔNG TIN GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG CÀ PHÊ VIETTEL MIỄN PHÍ SỬ DỤNG DỊCH VỤ GIÁ TRỊ GIA TĂNG CHO CÁN BỘ THÔN, XÃ Thông báo Mời chào hàng cạnh tranh Viettel giảm 50% cước lưu lượng - 3G tiết kiệm hơn 2G Thông báo bán đấu giá tài sản BẢNG BÁO GIÁ CÔNG TY TNHH BÊ TÔNG DINMY ĐĂKNÔNG Thông báo thành lập CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI VỀ NGUỒN THÔNG BÁO K-HUMATE – Phân bón lá hữu cơ chất lượng cao, người bạn đồng hành uy tín và thân thiết của nhà nông BÁN HOẶC CHO THUÊ NHÀ LÀM VĂN PHÒNG, CÔNG TY Chế phẩm sinh học của Công ty Cổ phần Thanh Hà cải tạo hiệu quả cao vườn cà phê Chương trình tọa đàm trực tuyến: Tây Nguyên với xóa đói giảm nghèo Dự báo Khí tượng Thủy văn tháng 3 năm 2012 của Trung tâm Khí tượng Thủy văn, Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Tây Nguyên Thông báo giải thể Bố cáo thành lập doanh nghiệp Bảng giá quảng cáo