Lễ hội Đền Hùng xưa và nay

Cập nhật ngày: 18/04/2013 14:45
Hàng năm vào dịp mùng10 tháng Ba âm lịch, hàng chục vạn đồng bào từ khắp mọi miền đất nước và kiều bào ở nước ngoài lại nô nức tụ hội về Ðền Hùng thắp nén hương thơm thành kính dâng lên Tổ tiên – Các Vua Hùng có công dựng nước...

Hàng năm vào dịp mùng10 tháng Ba âm lịch, hàng chục vạn đồng bào từ khắp mọi miền đất nước và kiều bào ở nước ngoài lại nô nức tụ hội về Ðền Hùng thắp nén hương thơm thành kính dâng lên Tổ tiên – Các Vua Hùng có công dựng nước. Ngày giỗ Tổ đã trở thành thiêng liêng trong tâm linh mỗi người dân đất Việt theo đạo lý truyền thống dân tộc “Uống nước nhớ nguồn”.



Nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ). Ảnh tư liệu


Trước kia hội Ðền Hùng mở 3 ngày từ mồng 8 đến mồng 10, ngày mồng 10 là ngày hội chính và cũng là ngày giã hội. Thời Vua Lê Thánh Tông, ngày giỗ Tổ đã trở thành Ngày Quốc lễ. Ðến thời Vua Tự Ðức triều Nguyễn việc này tiếp tục duy trì, theo lễ chính hội 5 năm một lần chủ tế là quan Thượng thư Bộ lễ, thường hộ năm lẻ tuần phủ Phú Thọ làm đồng chủ trì, chủ tế. Lễ được cử hành vào sáng mồng 10, về dự có tri huyện Lâm Thao, Phù Ninh làm bồi tế và các chức dịch tổng lí các xã.

 

Hội Ðền Hùng có nhiều hoạt động văn hóa, trong đó có các hoạt động phục vụ việc lễ và những trò giải trí phục vụ người dự hội. Khi xưa trong lễ hội có diễn xướng mô phỏng lại sinh hoạt thời dựng nước của các Vua Hùng như cảnh đi săn, chạy dịch, rước hạt lúa thần, trò Trám, rước chúa Gái…

 

Không chỉ có xã Hy Cương nơi có đền Hùng làm giỗ mà nhiều xã khác ở Lâm Thao, Phù Ninh thờ Hùng Vương, vợ con tướng lĩnh Vua Hùng cũng mở hội tại làng và rước kiệu về Ðền Hùng. Có gần 40 cỗ kiệu được rước từ đình làng các xã vùng ven di tích đến chầu ở Ðền Hùng. Kiệu được xếp hàng ở chân núi để Ban tổ chức chấm giải. Kiệu nào được giải nhất lần sau được rước lên Ðền Thượng.

 

Một đám rước như vậy được các làng, xã tổ chức rất công phu gồm 3 kiệu đi liền nhau. Cỗ kiệu đầu bày hương hoa, đèn nến, trầu cau, bình nước, mâm rượu. Cỗ kiệu thứ hai rước bài vị thành hoàng có lọng vàng che. Cỗ kiệu thứ ba rước bánh chưng, bánh dày hoặc xôi, thủ lợn. Tiếng trống, tiếng chiêng trang nghiêm thôi thúc, phường bát âm hòa tấu nhịp nhàng theo điệu “Lưu thủy hành vân”, trai thanh mang đồ tế khí, nữ tú mang hương hoa, hộp trầu quạt, các bô lão và chức dịch hàng đôi trang nghiêm bước sau kiệu. Có thể nói khắp con đường vào hội rực rỡ sắc màu, rộn một không khí vừa trang nghiêm vừa huyền bí vừa náo nức lòng người.

 

Hội Ðền Hùng xưa có khá nhiều trò chơi: đu tiên, ném còn, tổ tôm điếm, múa rối, cờ tướng, cờ người, kéo lửa nấu cơm thi. Ðặc biệt là hát Xoan của các phường Xoan gốc Kim Ðức, An Thái trình diễn ở Ðền Thượng. Ngoài hát Xoan còn có hát nhà tơ của phường Do Nghĩa, Trinh nữ tham gia hát thờ. Trai gái đến hội Ðền Hùng còn hát ví giao duyên có khi cuộc hát kéo dài hết đêm. Ðu tiên trong hội là trò chơi có sức thu hút thanh niên nam nữ. Ðu tiên là hình thức đu xe làm theo hình chiếc bàn đu, mỗi bàn một cô gái xinh đẹp của xã sở tại mang y phụ lễ hội, đội mũ hoa sen. Các cô gái vừa đu vừa hát ví giao duyên với các chàng trai dự hội.

 

Trò “Tứ dân chi nghiệp” (trò Trám) của Tứ Xã, Lâm Thao thu hút rất nhiều người xem. Ðây là loại trò diễn trình nghề “tứ dân”: sĩ, nông, công, thương được thể hiện nhiều trong sinh hoạt đặc sắc của xã hội truyền thống với những trang phục, câu nói của người tham gia đóng các nhân vật gây cười, mua vui cho dân làng và cả những người dự hội. Trước cách mạng Tháng Tám năm 1945, trò diễn này mai một, đến năm 1997 trò “Tứ dân chi nghiệp” mới được khôi phục, có chỉnh lí nâng cao một số điệu múa dân gian và cách thức trình diễn đưa vào phục vụ tại lễ hội Ðền Hùng.

 

Hội Ðền Hùng còn có trò diễn dân gian của đồng bào Mường huyện Thanh Sơn, Yên Lập: Chàm Thau (đánh trống đồng), đâm đuống, biểu diễn cồng chiêng hát giang, hát ví đã đem đến lễ hội những âm thanh rộn rã, gợi nhớ hình bóng xã hội Hùng Vương thuở xưa.

Hội Ðền Hùng ngày nay ngoài các hoạt động văn hóa, diễn xướng dân gian, một số môn thể thao dân tộc… rất cần phải có các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, hoạt động thể thao hiện đại mới đáp ứng được một phần nhu cầu của đồng bào cả nước về dự hội. Từ những năm 80 và 90 của thế kỷ 20, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao hiện đại được đưa vào lễ hội như: biểu diễn văn công chuyên nghiệp, biểu diễn xiếc, ca nhạc, tạp kỹ, đốt cây bông, bắn pháo hiệu, pháo hoa, thi đấu bóng chuyền, bóng bàn, cờ tướng, cờ người, cờ quốc tế… đã làm cho lễ hội Ðền Hùng mang thêm sắc thái mới.

 

Những năm đầu thế kỷ 21 tại Lễ hội Ðền Hùng ngoài các sinh hoạt văn hóa văn nghệ, trò diễn dân gian truyền thống đặc sắc của vùng Ðất Tổ như: hát Xoan, hát Ghẹo, đánh trống đồng, đâm đuống, biểu diễn cồng chiêng, rước kiệu của các xã vùng ven di tích như: Kim Ðức, Chu Hóa, Hùng Lô, Cao Mại, Ðào Xá, Thanh Ðình, Sơn Vi, Tiên Kiên, Vân Phú còn có biểu diễn nghệ thuật của nhiều đoàn văn công Trung ương, các tỉnh thành bạn và tỉnh Phú Thọ. Ðặc biệt là liên hoan dân ca Xoan Phú Thọ và dân ca các dân tộc được tổ chức tại sân Trung tâm lễ hội Khu di tích lịch sử Ðền Hùng. Ngoài ra phải kể đến các chương trình nghệ thuật, giao lưu văn hóa các vùng miền trong cả nước của những tỉnh thành tham gia góp giỗ đã tạo thêm những mảng sắc màu cho bức tranh văn hóa dân tộc trong kỳ lễ hội.


Ảnh tư liệu


Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Ðền Hùng năm 2013 tuy là năm lẻ song lại gắn với sự kiện văn hóa đặc biệt: “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” đã được tổ chức UNESCO tôn vinh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, nên quy mô tổ chức lớn, thời gian kéo dài trong 7 ngày từ mồng 4/3 đến mồng 10/3 âm lịch.

 

Trong những ngày tổ chức Lễ hội Ðền Hùng, phần hội sẽ có nhiều hoạt động đa dạng đặc sắc bảo đảm vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm. Diễn trường hoạt động trải dài từ thành phố Việt Trì đến trung tâm lễ hội Ðền Hùng và các huyện lân cận như: Phù Ninh, Lâm Thao. Ðặc biệt năm nay lần đầu tiên các địa phương có di tích thờ cúng Hùng Vương, vợ con, tướng lĩnh Hùng Vương không chỉ ở Phú Thọ mà ở tất cả các tỉnh, thành trong cả nước đều tổ chức lễ dâng hương tưởng nhớ công ơn các Vua Hùng vào 7 giờ 00 ngày 10/3 âm lịch. Trong phần hội ngoài hoạt động rước kiệu truyền thống các xã vùng ven di tích, còn có diễn xướng dân gian các dân tộc tỉnh Phú Thọ, hội thi gói nấu bánh chưng, giã bánh dầy, triển lãm ảnh với chủ đề: “Tín ngưỡng Hùng Vương trong đời sống văn hóa cộng đồng”, nhiều hoạt động thể thao: giải bóng chuyền các đội mạnh toàn quốc tranh cúp Hùng Vương năm 2013, giải quần vợt Hữu Nghị Hùng Vương, thi bơi chải trên Sông Lô, thi đấu cờ tướng, vật dân tộc, bắn nỏ, thi bóng chuyền nam của tỉnh Phú Thọ.

 

Trần Văn Quang

thông báo quảng cáo
Thông báo số 1668-TB/TU của Tỉnh ủy Đắk Nông Thông báo Phiếu đăng ký thông báo mời chào hàng cạnh tranh UBND tỉnh thông báo về việc chấm dứt thụ lý giải quyết khiếu nại đối với 14 hộ dân ở Gia Nghĩa Thông báo về lập danh sách đăng ký khám sàng lọc bệnh lý tim mạch cho trẻ em tỉnh năm 2014 Ban quản lý dự án 3EM xã Đắk N'Drung thông báo mời thầu Tổng đài Tiếng Dân tộc của Viettel nhận giải thưởng quốc tế Stevie Awards 2014 Báo Đắk Nông - Thông báo kết quả chào hàng cạnh tranh Cùng Viettel trải nghiệm lễ hội buôn làng “Âm vang đại ngàn” Thông báo về việc tuyển dụng viên chức năm 2014 Thông báo thể lệ cuộc thi viết tuyên truyền tiết kiệm điện năm 2014 Phiếu đăng ký thông báo mời chào hàng Thông báo chào hàng cạnh tranh Thông báo chào hàng cạnh tranh Bảng giá tuyên truyền quảng cáo trên báo Đắk Nông Thông báo về việc thi tuyển dụng công chức các cơ quan Đảng, Mặt trận và các đoàn thể cấp tỉnh, cấp huyện tỉnh Đăk Nông năm 2013 Bảng giá quảng cáo năm 2013 trên Báo Đắk Nông và Đắk Nông điện tử Thông báo mời thầu Thông báo mời chào hàng cạnh tranh Thông báo kết quả chào hàng cạnh tranh gói thầu: In Báo Đắk Nông năm 2012 Thông báo Mời chào hàng cạnh tranh K-HUMATE – Phân bón lá hữu cơ chất lượng cao, người bạn đồng hành uy tín và thân thiết của nhà nông