Quyết tâm duy trì thỏa thuận hạt nhân với Iran

Cập nhật ngày: 24/08/2020 | 08:33 GMT+7

Mỹ đã tới trụ sở Liên Hợp Quốc (LHQ) để chính thức kích hoạt “quy trình đảo ngược” nhằm tái áp đặt các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Iran. Động thái này được cho là có thể phá hủy hoàn toàn Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA). Trước hành động này của Washington, Liên minh châu Âu (EU) và các nước tham gia thỏa thuận hạt nhân quyết tâm bảo vệ JCPOA.

Theo thông cáo báo chí ngày 21/8 của EU, ông Josep Borrell, Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại EU nhấn mạnh, khối này sẽ nỗ lực duy trì JCPOA, được ký kết giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) vào năm 2015, sau khi Mỹ tìm cách tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran. Ông khẳng định, JCPOA vẫn là trụ cột chính của cấu trúc không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Khu phức hợp nước nặng Arak – một nguồn plutonium ở nhà máy hạt nhân Arak của Iran, năm 2019

Trong tuyên bố cùng ngày, Bộ Ngoại giao Nga cho biết, Mỹ không có quyền khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc (LHQ) đối với Iran vì Washington đã rút khỏi JCPOA. Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh, việc leo thang căng thẳng với Iran là sai lầm. Nga kêu gọi Mỹ đưa ra các quyết định hợp lý.

Tuyên bố về quyết tâm duy trì JCPOA được đưa ra sau khi ngày 20/8, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã tới trụ sở LHQ để chính thức kích hoạt “quy trình đảo ngược” nhằm tái áp đặt các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Iran. Động thái này được cho là có thể phá hủy hoàn toàn JCPOA. "Quy trình đảo ngược" cho phép bất kỳ nước nào trong nhóm P5+1 đề xuất tái áp đặt các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Iran nếu Tehran không tuân thủ các điều khoản trong thỏa thuận.

Phản ứng trước quyết định của Mỹ, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cảnh báo, hành động của Washington nhằm vào Tehran có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Trong khi đó, 3 quốc gia châu Âu trong JCPOA là Pháp, Đức, Anh cũng đưa ra một tuyên bố chung, trong đó nêu rõ, với tư cách là các thành viên của JCPOA, 3 quốc gia này không thể ủng hộ Mỹ. Paris, Berlin và London cũng lưu ý, Washington đã không còn là thành viên của JCPOA nên không có quyền khôi phục các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Iran. Cả 3 nước trên đều bày tỏ tin tưởng, có thể giải quyết vấn đề liên quan đến việc Iran không tuân thủ nghĩa vụ trong JCPOA thông qua đối thoại giữa các bên tham gia thỏa thuận.

Mỹ quyết định tiến hành bước đi trên sau khi HĐBA LHQ không thông qua nghị quyết kéo dài lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran vốn sẽ hết hạn vào ngày 18/10 tới trong cuộc họp ngày 14/8 vừa qua. Lý do Mỹ đưa ra để khởi động “quy trình đảo ngược" là Iran không tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận JCPOA. Sau khi nhận đề nghị chính thức của Mỹ, các nước thành viên còn lại trong HĐBA có 10 ngày để đưa ra quyết định có chấp thuận hay không. Trong trường hợp các bên không nhất trí được, các lệnh trừng phạt Iran sẽ tự động được kích hoạt sau 30 ngày kể từ khi Mỹ chính thức đưa ra đề nghị.

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang kể từ tháng 5/2018 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút nước này khỏi JCPOA. Thỏa thuận hạt nhân dần suy yếu sau khi Mỹ gia tăng các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran. Đối với EU, JCPOA là một trong những thành quả nổi bật của chính sách đối ngoại châu Âu, dấu ấn quan trọng về một nỗ lực chung và bền bỉ của EU trong hàng thập kỷ nhằm thuyết phục Mỹ thay đổi lập trường cứng rắn cố hữu với Iran sang chiều hướng ôn hòa.

Hoài Anh (t.h)

797
Viết bình luận mới