HOTLINE: 0834 244 333   |   THƯ VIỆN   |   ĐẶT LÀM TRANG CHỦ

“Linh hồn” của lễ hội Chăm

Cập nhật ngày: 05/04/2012 | 09:56 GMT+7

Cũng như các dân tộc khác, trong quá trình sinh sống và phát triển, đồng bào Chăm đã chế tác ra nhiều nhạc cụ phục vụ cho đời sống tinh thần của mình như chiêng, tù và, sáo, trống…Đặc biệt, trống Ghinăng, trống Paranưng và kèn Saranai...

Cũng như các dân tộc khác, trong quá trình sinh sống và phát triển, đồng bào Chăm đã chế tác ra nhiều nhạc cụ phục vụ cho đời sống tinh thần của mình như chiêng, tù và, sáo, trống…Đặc biệt, trống Ghinăng, trống Paranưng và kèn Saranai là bộ ba nhạc cụ đặc trưng nhất, không thể tách rời, luôn hỗ trợ và có mặt trong tất cả các lễ hội của đồng bào, cho dù lớn hay nhỏ.

 

Kèn Saranai thì phần thân được làm bằng gỗ đục rỗng có 7 lỗ chính phía trên, một lỗ phụ phía dưới, là bộ phận điều chỉnh nốt nhạc; còn phần loa được làm bằng sừng trâu, ngà voi đục rỗng ruột. Trống Ghinăng có cấu tạo giống như trống cơm của người Kinh, nhưng có kích thước lớn hơn, khi biểu diễn thì luôn đi 1 đôi và để chéo nhau một mặt tiếp đất, một mặt hướng lên trời (biểu thị cho sự hòa hợp âm- dương). Riêng trống Paranưng dùng để thẩm âm cao thấp bằng cách vỗ để đưa điệu nhạc của bộ ba nhạc cụ vào chung một cung bậc.



Kèn Saranai, trống Ghinăng, trống Paranưng- “linh hồn” của lễ hội Chăm


Với đồng bào Chăm thì ba nhạc cụ đặc trưng nói trên không chỉ là sản phẩm vật chất đơn thuần mà còn là phương tiện biểu diễn nghệ thuật mang lại biểu cảm thẩm mỹ trong đời sống tâm linh. Vì vậy, chúng được xem là nhạc khí “thiêng” nên trước khi mang ra sử dụng đều phải làm lễ cúng, xin phép thần linh. Những nhạc cụ này tuy mộc mạc, nhưng khi kết hợp với nhau tạo thành một dàn âm thanh thánh thót, lay động lòng người. Đồng bào Chăm quan niệm rằng, kèn Saranai, trống Ghinăng, trống Paranưng là tượng trưng cho con người và một vũ trụ thu nhỏ (trời, đất) hoàn chỉnh. Trống Paranưng tượng trưng cho thân người; còn đôi trống Ghinăng tượng trưng cho hai chân, hai dùi trống là hai cánh tay; kèn Saranai có bảy lỗ tượng trưng cho hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng, tạo thành dàn nhạc Chăm truyền thống. Ba nhạc cụ này luôn đi liền với nhau và tạo nên “linh hồn” cho các lễ hội của người Chăm, nếu thiếu một trong ba nhạc cụ đó thì lễ hội không đủ sức hấp dẫn, lôi kéo cộng đồng tham gia. Vì vậy, khi biểu diễn 3 nhạc cụ này không được tách rời nhau mà luôn hòa quyện vào nhau; trong đó kèn Saranai là nhạc cụ chủ đạo. Đồng bào Chăm cũng quan niệm rằng, mỗi chiếc trống, kèn tựa hồ có cuộc đời riêng và khi biểu diễn thì âm thanh của 3 loại nhạc cụ này phối hợp nhịp nhàng như một bản hợp xướng nói lên tiếng lòng thổn thức của người thổi lẫn người nghe. Các nhạc cụ này không chỉ là “báu vật” mà còn là chứng nhân cho nhiều mùa lễ hội, ngày vui, ngày buồn của các tộc họ người Chăm. Dựa trên nền âm thanh của các loại nhạc cụ mà đồng bào Chăm có thể tạo ra những vũ điệu rộn ràng trong lễ năm mới Rija Nưga, lễ Katê, hay những âm thanh ai oán trong ngày tang lễ…

 

Trong không khí trang nghiêm của lễ hội, âm thanh réo rắt, hùng hồn, mời gọi của 3 loại nhạc cụ nói trên như kêu gọi mọi người cùng nhau hội tụ để chung vui. Sự hiện diện của 3 loại nhạc cụ độc đáo này không những là “linh hồn” của buổi lễ mà còn làm cho những điệu múa của các cô gái Chăm thêm uyển chuyển, nhịp nhàng. Bởi vậy, cho dù đi đâu xa, đồng bào Chăm cũng luôn mong nhớ về “tiếng hồn” của dân tộc. Anh Đinh Từ Công Chỉnh, nhạc công thổi kèn Saranai ở Tháp Bà Ponagar, TP Nha Trang (Khánh Hòa) cho biết: “Đối với đồng bào Chăm, kèn Saranai, trống Paranưng, trống Ghinăng là những nhạc cụ tiêu biểu, đặc trưng không thể thiếu trong các lễ hội. Âm thanh của các nhạc cụ là “cầu nối” mang ước nguyện của con người đến với thế giới tâm linh, đưa cộng đồng xích lại gần nhau hơn, cùng nhau đoàn kết xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc”.

 

Bài, ảnh: Gia Bình

3,623
Viết bình luận mới
Thăm dò ý kiến

Một thời gian dài, tình trạng sạt lở do khai thác cát dọc sông Krông Nô, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông đã ảnh hưởng lớn đến đời sống sản xuất người dân. Trong khi đó, việc xử lý, khắc phục còn chưa triệt để. Theo bạn đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên?